Szukając pomocy z zakresu zdrowia psychicznego, możemy spotkać się z przynajmniej trzema rodzajami specjalistów – psychologami, psychoterapeutami oraz psychiatrami.
Niejednokrotnie spora trudność sprawia decyzja, jakiego specjalistę wybrać, kiedy borykamy się z trudnościami w sferze emocjonalnej. Teoretycznie przecież każdy z nich zajmuje się ludzką psychiką. Do kogo zatem się udać, gdy potrzebujemy pomocy lub wsparcia, kiedy jesteśmy w kryzysie emocjonalnym lub problem dotyczy naszych bliskich i dzieci? Artykuł ten powinien pomóc przy wyborze odpowiedniej drogi.
Psycholog
W świetle obowiązującego prawa psychologiem jest osoba, która uzyskała w polskiej uczelni dyplom magistra psychologii lub uzyskała tytuł magistra psychologii za granicą, a następnie uznało go Ministerstwo w Rzeczypospolitej Polskiej. Ukończenie studiów psychologicznych daje szerokie możliwości pracy zawodowej w różnych obszarach. Psycholog może pracować np. w szkole, szpitalu, firmie, laboratorium kryminalistycznym, urzędach oraz instytucjach pomocy społecznej. Psycholog może zajmować się diagnozą i opiniowaniem, udzielaniem pomocy psychologicznej, prowadzeniem doradztwa, coachingu oraz psychoedukacją. Psycholog nie zleca leczenia farmakologicznego i nie prowadzi psychoterapii, chyba że ukończył również dodatkowo szkołę terapeutyczną. Często zdarza się, że psycholog po kilku spotkaniach kieruje pacjenta do psychoterapeuty (na psychoterapię) lub psychiatry (na farmakoterapię).
Kiedy skorzystać z pomocy psychologa?
- Jeśli z jakichś przyczyn czujesz się z codziennymi problemami emocjonalnymi czy życiowymi bezradny.
- Jeśli nie jesteś w stanie sobie sam poradzić z trudną sytuacją i nie wiesz, co dalej robić.
- Jeśli masz trudność w radzeniu sobie z emocjami – czujesz się stale przygnębiony, rozdrażniony, wybuchowy, zalękniony, zmęczony, boisz się czegoś, cierpisz na zaburzenia odżywiania, snu, zaburzenia psychosomatyczne (ciało choruje z powodu problemów psychicznych), niską samoocenę, nie potrafisz utrzymać relacji, masz problemy w szkole, pracy, rodzinie, trudności wychowawcze z dziećmi, z uzależnieniem (swoim lub czyimś), z poczuciem wartości, masz stany lękowe lub przeżywasz stratę.
Psychoterapeuta
To osoba, która ukończyła studia wyższe (niekoniecznie psychologiczne), a także czteroletnią szkołę psychoterapii i odbyła wymagane godziny terapii własnej, superwizji oraz pracy z pacjentami. Psychoterapeuta może mieć różne podejścia – np. systemowe, psychodynamiczne, poznawczo-behawioralne, humanistyczne. Ukończenie szkoły psychoterapii daje uprawnienia do prowadzenia psychoterapii indywidualnej, par, rodzin, dzieci i młodzieży oraz grupowej. Psychoterapeuta nie jest lekarzem, nie może wystawić zwolnienia, skierowania do szpitala ani przepisać leków.
Kiedy udać się do psychoterapeuty?
- Jeśli czujesz potrzebę zmiany, przejścia procesu rozwoju lub potrzebujesz przepracować trudne doświadczenia. To oznacza, że nie musisz mieć zaburzeń czy choroby psychicznej, aby skorzystać z psychoterapii.
- Jeśli masz trudność w relacjach, doświadczasz wewnętrznego bólu, pustki, smutku, lęku.
- Jeśli przeżyłeś traumę, stratę, potrzebujesz uporządkować swoje życie.
- Jeśli chcesz się rozwijać, poprawić samoocenę, poczucie własnej wartości, sposób funkcjonowania.
- Jeśli masz problem z uzależnieniem, zachowaniem, trudnościami wychowawczymi.
- Jeśli czujesz się stale przygnębiony, zdezorientowany, wybuchowy, samookaleczasz się.
Psychiatra
Psychiatra to lekarz medycyny, posiadający specjalizację z psychiatrii. Zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób oraz zaburzeń psychicznych. Pomoc dla pacjenta poprzez dobór leków (farmakoterapia). Jest uprawniony do prowadzenia farmakoterapii, wypisywania recept, wystawiania zwolnień i skierowań do szpitala. Jeżeli nie ukończył dodatkowo szkoły psychoterapeutycznej, nie prowadzi psychoterapii.
Kiedy warto udać się do psychiatry?
- Kieruje Cię do niego lekarz pierwszego kontaktu, psycholog lub psychoterapeuta.
- Masz myśli samobójcze – Tutaj kluczowe może być wyłącznie farmakoterapia i interwencja psychiatry oraz innych specjalistów, dlatego nie zwlekaj!
- Odczuwasz długotrwałe obniżenie nastroju, smutek, zmęczenie, zrażliwość lub lęk, co niczego nie zmienia, nie masz na nic ochoty, zauważasz niepokojące zmiany w swoim rytmie dobowym, sposobie odżywiania się, aktywności seksualnej i życiowej, zaczynasz się izolować, boisz ludzi i ewentualnie słyszysz lub widzisz rzeczy, które nie istnieją.
Podsumowanie
W sytuacji doświadczenia problemów psychicznych, warto rozpocząć np. wizytą u psychologa, który na podstawie wywiadu oceni sytuację pacjenta i może zaproponować konsultację u psychiatry lub skierować do psychoterapeuty. Czasem specjalistów odwiedza się równolegle.
W przypadku dzieci specjaliści często łączą diagnozę i leczenie farmakologiczne z psychoterapią dziecka i/lub rodziny.
Jeśli zauważasz, że Ty lub ktoś z Twoich bliskich potrzebuje wsparcia, nie czekaj. Wczesna interwencja i odpowiednio dobrana pomoc mogą uratować życie.

Sabina Myjak
psycholog
psychoterapeuta poznawczo-behawioralny
koordynator Centrum Psychologii i Psychoterapii dla dzieci i młodzieży Euro-Medica w Rzeszowie